van der Lede B.V.
van der Lede B.V.

Ventilatie

Gezonde lucht in huis betekent voldoende afvoer Ún aanvoer van schone lucht. Met een mechanisch systeem hoeft u zich daar geen zorgen meer over te maken. Mits u het goed installeert, onderhoudt en gebruikt.

Zo werkt balansventilatie

Balansventilatie box

De naam zegt het eigenlijk al: bij gebalanceerde ventilatie brengt het systeem de aanvoer en afvoer van lucht in huis met elkaar in balans. Zowel het afzuigen als het inblazen van lucht verloopt mechanisch, in tegenstelling tot 'gewone' mechanische ventilatie, die alleen lucht actief afvoert.

Met ventielen blaast het systeem lucht in of juist uit. De ventielen zijn via luchtkanalen aangesloten op een centrale ventilator en een warmtewisselaar. De warmtewisselaar warmt meestal via een warmte-terugwin-installatie (wtw-unit) de verse lucht op voordat die het huis in gaat.

De wtw-unit gebruikt daarvoor warmte die de unit eerder uit de afgevoerde lucht haalde. De meeste balansventilaties en Hoog Rendementventilaties hebben een zo'n wtw-unit.

De afzuigventielen zitten meestal in de keuken, de badkamer en het toilet. Ze zuigen precies de goede hoeveelheid lucht af als de juiste stand wordt in gesteld. De verhouding van de afvoer en aanvoer van lucht is afhankelijk van de ruimte: het ventiel in het toilet zal minder lucht afzuigen dan dat in de keuken.

De inblaasventielen zitten meestal in de woonkamer en de slaapkamers, soms ook in de gang of hal. Ze blazen (voorverwarmde) verse buitenlucht de woning in. Ook de inblaasventielen zijn ingesteld op de hoeveelheid lucht die voor het betreffende vertrek nodig is.

Vraaggestuurd ventilatiesysteem:

Als u zich wilt verzekeren van gegarandeerde luchtverversing, die zich ook aanpast aan uw activiteiten, overweeg dan vraaggestuurde ventilatie. Deze elektronisch geregelde mechanische luchtverversing heeft meet- en regeltechnieken die zorgen voor ventilatie op maat. Gebruikers kunnen het systeem zelf instellen, of automatisch laten werken. Met sensoren wordt uw aanwezigheid bijgehouden, en CO2 en vocht gemeten.

Vraaggestuurde ventilatiesystemen besparen energie en voorkomen ophoping van schadelijke stoffen. Uiteraard geldt ook voor dit systeem, dat het alleen optimaal werkt wanneer het goed is ge´nstalleerd, onderhouden en schoongemaakt.

Gezondheid en balansventilatie:

Balansventilatie zorgt voor gezonde lucht in huis, mits het goed wordt ge´nstalleerd en onderhouden, en de bewoners er op de juiste manier mee omgaan. Als onderhoud niet voldoende plaatsvindt, kan balansventilatie gezondheidsproblemen veroorzaken, omdat dan bacteriŰn en schimmels gaan groeien in de filters en de luchtverversingscapaciteit achteruit gaat.

Door slijtage en vervuiling neemt de capaciteit jaarlijks af met vijf tot tien procent. Om de capaciteit van de ventilatie weer op peil te krijgen, zijn regelmatig schoonmaken en een jaarlijkse onderhoudsbeurt noodzakelijk. Daarna neemt het vermogen namelijk weer toe tot 90 procent van de oorspronkelijke waarde. Bovendien neemt eventuele geluidshinder van het systeem hierdoor ook af.

Luchtwegklachten:

Als de gebalanceerde ventilatie uitstaat, vindt er onvoldoende luchtverversing plaats in huis en dat kan ernstige gevolgen hebben. Een tekort aan frisse lucht kan snel ontstaan, omdat de meeste huizen met balansventilatie goed zijn ge´soleerd en kierdicht zijn gemaakt. Zonder luchtverversing ontstaan vochtige vertrekken, ophoping van stof en zelfs te hoge concentraties radongas. Het gevolg is niet alleen een muf en vochtig huis, maar ook een groter risico op gezondheidsproblemen, zoals luchtwegklachten.

Een schakelaar regelt de hoeveelheid af te zuigen lucht van de balansventilatie. In Nederland zijn er systemen met twee en met drie standen.

Goed gebruikt, werkt het beter:

Schakelaar met twee standen

  • Bent u overdag thuis, zet de schakelaar dan laag, op stand 1.
  • Zet de schakelaar ook op stand 1, als er niemand thuis is, maar ook 's nachts, en als u op vakantie gaat. Dit is geen energieverspilling; het gaat ten koste van comfort en uw gezondheid als het systeem uitstaat.
  • Tijdens het koken, douchen, of verven, als er was te drogen hangt, of als er veel mensen in huis zijn (zoals bij een feestje), is tijdelijk de hoogste stand - stand 2 - het best.
  • Laat na afloop van het douchen of koken de schakelaar nog 20 minuten op de hoogste stand staan. Zo wordt het meeste vocht afgezogen.

Schakelaar met drie standen

  • Bent u thuis, zet de schakelaar dan in de middenstand, stand 2.
  • Zet de schakelaar laag (stand 1) als er niemand thuis is en als u op vakantie gaat. Dit is geen energieverspilling; het gaat ten koste van comfort en de gezondheid als het systeem uitstaat.
  • Tijdens het slapen kunt u de schakelaar het beste op stand 2 zetten.
  • Zet de schakelaar tijdelijk op z'n hoogst (stand 3), bij het koken of douchen, bij het verven, als er was te drogen hangt, en wanneer er veel mensen in huis zijn (zoals bij een feestje).
  • Laat na het douchen of koken de ventilator nog 20 minuten op de hoogste stand staan. Daardoor wordt het meeste vocht afgezogen.

Installatie en onderhoud

Uitbesteden

De kans bestaat dat de balansventilatie vervuild raakt. Daarom moet het systeem minimaal een keer per jaar worden nagekeken en schoongemaakt. U kunt hiervoor het beste een onderhoudscontract afsluiten. De goedkoopste en meest gebruikelijke optie is er een af te sluiten bij de installateur van de CV-installatie.

Een HR-ventilatiesysteem met wtw-unit kan per jaar 250 m3 gas besparen op stookkosten. De wtw-unit verwarmt namelijk de ingeblazen lucht en hergebruikt zo de warmte van de uitgeblazen lucht. Voor de zomer is wel een zogeheten bypass aan te bevelen, die voorkomt dat lucht wordt voorverwarmd. Koele luchtinvoer is in de zomer juist prettig.

Zelf doen

In de WTW-unit zitten filters die u zelf kunt schoonmaken en/of vervangen. In veel woningen met gebalanceerde ventilatie worden deze filters niet vaak genoeg schoongemaakt. Door de hoge luchtvochtigheid in ons land is het ventilatiesysteem ook relatief vochtig; bij onvoldoende onderhoud en/of onjuist gebruik leidt dit tot verhoogde hoeveelheden schadelijke stoffen, afkomstig van bacteriŰn en schimmels in de filters, in de toegevoerde lucht.

Schakel tijdens het schoonmaken de stroomtoevoer uit door de stekker uit het stopcontact te halen. Maak minimaal eenmaal per maand de twee filters in de wtw-unit schoon met behulp van een stofzuiger. Leg de ventielen die ernstig vervuild zijn in een sopje. Bij het terugplaatsen is het belangrijk dat de ventielen op de juiste stand terug worden geplaatst; verwissel de ventielen niet. Een merkje of nummer op het ventiel kan daarbij helpen. Zie voor meer informatie de handleiding van de wtw-unit.

Belangrijke tips

  • Zet balansventilatie nooit uit. Trek de stekker van de centrale ventilatorunit niet uit het stopcontact, behalve bij onderhoud.
  • Schrijf een merkteken bij de schakelaar op de groepenkast die de balansventilatie bedient en schakel hiermee het ventilatiesysteem uit in geval van een ramp. Dit geldt wanneer de overheid de bevolking adviseert deuren en ramen te sluiten.
  • Als het systeem veel lawaai maakt, is het niet in orde. Laat het dan nakijken en eventueel opnieuw instellen door een installateur. Maak ventielen, roosters en eventuele filters regelmatig schoon voor optimale werking en om te voorkomen dat ongezonde lucht zich ophoopt in huis. Gebruikershandleidingen zijn vaak verkrijgbaar bij de installateur of te downloaden op de website van het bedrijf.
  • Zorg voor voldoende luchtcirculatie binnen in huis. Dat gaat vanzelf met ventilatieroosters in de deuren of een ruimte van minimaal 2 centimeter onder de deur.
  • Bij piekverontreiniging, zoals het drogen van de was, klussen in huis, of wanneer er extra veel mensen in huis zijn, moet het systeem op stand 3. Luchten is met zoĺn systeem niet nodig.
  • De eigenaar van de woning (bij huurwoningen is dat de verhuurder) is verantwoordelijk voor onderhoud en het verhelpen van gebreken.
  • Wanneer u een huis koopt, let er dan op dat de ventilatievoorzieningen goed functioneren en geen storend geluid maken. Mechanische ventilatiesystemen worden in nieuwbouwhuizen namelijk niet altijd goed ge´nstalleerd en ingeregeld. Dit kunt u doen door een aankoopkeuring door een deskundige uit te laten voeren. Vraag ook naar de onderhoudsvoorschriften en, bij het kopen van een bestaande woning, de onderhoudsrapporten van het ventilatiesysteem.